Mevzuat › Mevzuat Listesi › 141 Sayılı Kanun
⚡ Bu Mevzuatı Etkileşimli Görünümde Aç (Arama, Madde Karşılaştırma, Atıflar) →
Türkiy - Rusya Muahedenamesi hakkında kanun
141 BİRİNCİ MADDE— Türkiye ve Rusya Devletleri beyninde 16 mart 1337 (1921) tarihinde Moskava'da akit ve imza olunan Muhadenet ahitnamesi Büyük Millet Meclisi canibinden kabul ve tasdik edilmiştir. İKİNCİ MADDE — İşbu kanunun icrasına Heyeti Vekile memurdur. 21 temmmuz 1337 ve 17 zilkade 1339 TÜRKIYE - RUSYA MUHADENET AHITNAMESI Milletlerin uhuvveti esasını ve akvamın, kendi mukadderatını serbestçe tâyin etmek hakkini tanımakta müttehit olan Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümetiyle Rusya Şuraları Federatif Sos yalist Cumhuriyeti Hükümeti tevessü ve istilâ siyasetine karşı olan mücadelelerindeki tesanütlerini ve iki milletden birine vâki olan müşkülâtın diğerinin vaziyetini de vahim kılacağını bilmüşahede aralarında daima münasebatı muhadenetkâranenin ve her iki milletin menafii mütekabilesine müs-, tenit devamlı revabıtı dostanenin cayigir olmasını görmek arzusiyle mütehassis olarak bir muhadenet ve uhuvvet ahitnamesi akdine karar vermişler ve bu hususta murahhaslar'ını tâyin etmişlerdir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti İktisat vekili ve bu Mecliste Kastamonu mebusu Yusuf Kemal Bey ve Hükümeti mezkûre Maarif vekili ve Türkiye Büyük Millet Meclisinde Sinob mebusu Doktor Riza Nur Bey ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti Sefiri kebiri ve Meclisi mezkûrun Ankara âzası Ali Fuad Paşa. Rusya Şuraları Federatif Sosyalist Cumhuriyeti Hükümeti Umuru hariciye halk komiseri ve umum Rusya merkez icra komitesi âzası Jorj Çiçe- rin ile umum Rusya merkez icra komitesi âzasından Celâl Korkmazof. Murahasseyni Müşarünileyhim usulüne muvafık bulunan salâhiyetnamelerini badetteati mevaddı âtiyeyi kararlaştırmışlardır: Madde — 1. Trafeyni müteakideynin her biri Tarafeynden birine tahmil olunmak istenilen muahedei suihiye veya diğer bir beyneddüvel senedi tanımağı esas olarak kabul eder, Rusya Şuraları Federatif Sos yalist Cumhuriyeti Hükümeti elyevm Büyük Millet Meclisi tarafından temsil edilmekte olan Tür kiye Hükümeti milliyesi canibinden tanınmamış Türkiye'ye ait hiç bir beyneddüvel senedi tanıma mağı kabul eder. işbu muahedede mezkûr «Türkiye» tabiriyle 28 kânunusani 1336 (1920) de İstanbul' da münakit Meclisi mebusan tarafından tanzim ve bilcümle devletlerle matbuata tebliğ olunan Misakı Millinin ihtiva ettiği arazi kastedilmiştir. . 1 Türkye'nin şimali şarki hududu Bahrisiyah sahilinde kâin «Sarp» karyesinden başlıyarak «Ha- dismeta» dağı - «Şavşat» dağının hattı taksimi meyahı - «Fâni» dağından geçen - Oradan daima Ardıhan ve Kars sancaklarm'ın hududu idariyei şimaliyesini - Arpaçayı ve Aras talvegini takip ede rek Aşağı karasu mansabına vâsıl olan hat ile tâyin olunmuştur. (Hududun tafsilâtı ve buna müteallik mesail için 1 (A) ve 1 (B) zeyillerine ve Tarafeyni Âkıdeynçe mumza haritaya müracaat). No. 141 Madde — 2. Evvelâ : işbu maddede tahsisi ve tâyin olunan mahal ahalisi, her cemaatın dinî ve harsî huku kunu temin ve mahalli mezkûreye ahalinin arzularına muvafık bir usulü tasarruf arazi ithaline im kân bahşedecek vâsi bir muhtariyeti dâriyeye nail olmak. Saniyen : Batum limanı tarikiyle Türkieye giden veya gelen bilcümle mevad ile eşyayi tüccari- yenin gümrük resmine tabi tutulmayarak bilâ müşkülât ve mevani bilcümle rüsum ve tekâliften mu af olarak serbest bir surette imrarı hakkı, her nevi masarifi hususiyeden müstesna olarak Batum limanından istifade hakkiyle birlikte Türkiye'ye temin edilmek şartiariyle işbu muahedenin birinci maddesinde gösterilen hududun şimalinde bulunan ve Batum livasına ait olan arazi ile Batum liman ye şehri üzerlerindeki hakkı matbuiyeti Gürcistan'a terke riza gösterir. Madde — 3. Tarafeyni müteakideyn işbu muahedenin 1 (S) işaretli zaylinde tâyin ve. tasrih olunan hudut da hilindeki Nahcivan kıtasının, haiz olacağı hakkı himayeyi bir Devleti saliseye asla terketmemek şar- tiyle Azerbaycan himayesinde muhtar bir arazi teşkil eylemesi hususunda itilâf etmişlerdir. Nahcivan arazisinin Aras talveginin şarkı ile Tağna dağı (3829) - Veli dağ (4121) - Bağırsık (6587) - Kömürlüdağ (6930) - hattı arasıma sıkışmış müsellesi mmtakasmda, arazii mezkûrenin Kömürlûdağ (6930) dan başlayıp Saraybulak (8071) - Arara! istasyonundan geçerek Karasunun Arasa mansap olduğu noktada nihayet bulan hat hududu Türkiye Azerbaycan ve Ermenistan mu rahhaslarından mürekkep bir komisyon marifetiyle tashih olunacaktır. Madde — 4. Tarafeyni müteakideyn şark milletlerinin harekâtı milliye ve istihlâskâranesi ile Rus erbabın mesaisinin yeni bir nizam içtimai için olan mücadelesi beynindeki takar/ütü bilmüşahede işbu akva mın hürriyet ve istiklâle olan haklarını ve arzu ettikleri şekli Hükümet ile idare olunmak salâhi yetlerini resmen tasdik ve teyit ederler. Madde — 5. Boğazların bilcümle akvamın münakalâtı tüccariyesine küşadmı ve bu hususta serbestii müruru teminen Tarafeyni müteakideyn Karadeniz ve boğazların tabi olacağı nizamnamenin ihzarı katisini düveli sahiliye nıurahh asi arından mürekkep olarak bilâhara teşekkül edecek bir konferansa tevdia muvafakat ederler. Şukadar ki mezkûr konferanstan sâdır olacak mukarreratın Türkiye'nin hâki miyeti muti akasma ve Türkiye ile payitahtı olan İstanbul şehrinin emniyetine bir gûna halel iras etmemesi şarttır. Madde — 6. Tarafeyni Müteakideyn iki millet arasında şimdiye kadar akdolunan bilcümle muahedatm kendi menafii mütekabileleriyle tetabuk etmediğini tastik ederler. Binaenaleyh işbu muahedatm keenlemyekûn ve münfesih olduğu husussunda Tarafeyni Müteakideyn müttehittir. Rusya Şûra ları Sosyalist Federatif Cumhuriyeti Hükümeti Türkiye ile Çar Hükümeti arasında evvelce münakit bey nelmilel senedata müstenit malî vesair her nevi taahhüdattan kendisine karşı Türkiye'nin beri olduğunu bilhassa beyan eyler. Madde — 7. Rusya Şûraları Sosyalist Federatif Cumhuriyeti Hükümeti kapitilasyonlar usulünün her mem leketin inkişafı milisinin serbestii cereyanı ve hukuku hükümranisinin tamamii icrasiyle kabili telif bir usul olmadığını bittastik Türkiye'de bu usul ile herhangi bir suretle münasebettar olan her nevi muamelâtın ve hukukun icra ve istimalini keenlemyekûn ve mülga addeyler. Madde — 8. Tarafeyni Müteakideyn arazileri dahilinde Tarafı diğer memleketin veyahut aksamı memali- kinden birinin Hükümeti vazifesini deruhde iddiasında bulunan teşkilât ve tecemmuatın teşek külü veya ikametini ve diğer memlekete karşı mücadele maksadında bulunan tecemmuatın ika metini kabul etmemeği taahhüt ederler. Türkiye ve Rusya, Kafkasya Sovyet Cumhuriyetlerine karşı da muamelei mütekabile şartiyle aynı taahhütte bulunurlar. Şurası mukarrerdir ki, işbu maddede mezkûr Türkiye arazisi doğrudan doğruya Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümetinin idarei mül kiye ve askeriyesi tahtında bulunan arazidir. Madde — 9. İki memleket arasında münasebatın ademi inkıtaını teminen Tarafeyni Müteakideyn sürati mümküne ile şimendifer, telgraf vesair münakalâtın muhafaza ve tekemmülü ve iki memleket arasında bila müşkülât eşhas ve eşyanın, serbestii imrarmın temini için tedabiri lâzimeyi müttehiden ittihazını taahhüt ederler. Şurası mukarrerdir ki, yolcuların ve eşyayı tüccariyenin girip çıkma sında memleketeynden her birinde cari kavanin ve nizamat harfiyen tatbik edilecektir. Madde — 10. Tarafeyni Müteakideynden birinin Tarafı diğer arazisinde sakin tebaaları mukim oldukları mem leket kavaninden mütevellit hukuk ve vazaif esasatına müsteniden muamele görecektir. Fakat mü dafaai milliyeye ait kavanin ve nizamat müstesna olup anlara tabi tutulmıyacaklardır. Hukuku aileye, verasete ve ehliyete ait mesailde de Tarafeyn tebaası işbu madde ahkâmından istisna edi leceklerdir. Mevadı mezkûre bir hususi itilâf name akdiyle hallolunacaktır. Madde — 11. Tarafeyni Müteakideyn her iki memleketten birinin diğer memleket arazisinde sakin tebaaları hakkında en ziyade naili müsaade millet muamelesi tatbikma muvafakat ederler. İşbu madde ahkâmı Türkiye'nin müttefiki bulunan müslüman devletleri tebaalariylc Rusyanm müttefikleri olan Sov yet Cumhuriyetleri tebaalarına ait hukukta tatbik edilmez. Madde — 12. 1918 senesinden evvel Rusya aksamından iken üzerlerinde Türkiyenin hakkı hâkimiyeti olduğu Rusya Şûralar Sosyalist Federatif Cumhhuriyeti Hükümeti tarafından işbu muahede ile tasdik olu nan aksam arazi ahalisinden herbiri Türkiye 'yi serbestçe terkedebilecek ve birlikte eşya ve emvalini veya nukutunu götürebilecektir. İşbu muahede ile Türkiye tarafından hakkı metbuiyeti Gürcüs- tan'a terkedilen Batum arazisi ahalisinden herbiri dahi aynı hakkı haizdir. Madde — 13. Rusya bilcümle harp esirleriyle sivil üseradan Kafkasya ve Ayrupayı Rusi'de bulunanlar işbu Muahedenin imzanı tarihinden itibaren üç ay zarfında Asyayı Rusi'de bulunanları altı ay zarfruda ma sarifi Rusya tarafından tesviye olunmak üzere Türkiye'nin Şarki şimali hududuna kadar sevk ve iadeyi taahhüt eder. Elan Türkiye'de bulunan Rus harp esirleriyle sivil üserası hakkında da Türkiye aynı taahhütte bulunur. Bu sevk ve iadenin tafsilâtı işbu Muahedenamenin imzasını müteakip heman akdedilecek hususi bir mukavele ile tâyin olunacaktır.
siyle işbu muahedenin mukaddemesinde zikrolunup iki memleket "arasındaki münasebat ve revabıtın takviyesine hadim iktisadi, malî vesair mesaili tanzim edici itilâfat akdine muvaffakiyet ederler.
mevadin Türkiye ile işbu Cumhuriyetler arasında akdolunacak muahedatta mecburiyülkabul olması için salifüzzikir Cenubi Kafkas Cumhuriyetleri nezdinde teşebbüsatı lazimede bulunmağı Rusya taahhüt eder.
teatisi tarihinden itibaren mer'i olacaktır.
martınm on altıncı günü tanzim olunmuştur.
Jorj Çeçerin Yusuf Kemal Celâl Korkmazof Rıza Nur Ali Fuad
radeniz sahilinde Sarp «Sarpe» kariyesi - Karaşalvar dağı «Cnalvar Cara» (5014) ve -Maradaydi
dağı «Korda» (7,910) hattı taksim meyahini takiben Harebet şavşatki «Karaabete chavchatesky» dağı zirvesinin kısmı garbisinden eski Artvin kazasının hududu idariyei kadimesine vâsıl olur -
sıl, olur - aynı Ardahan hududunu takiben Badela «Badela» karyesinin Şimali şarkisinde Pos- kovvu «Poskhov» çayına vâsıl olur - ve Çancak «Tchnatchak» karyesinin Şimaline kadar bu ırmağı
larından geçer - Kasris-Seri «Kasris-seri» (9,681) dağına gelir - oradan Kura «Koura» nehrine kadar
dar Kura nehri talvegini takip ve orada Karaoğlu (7,159) dağının hattı taksim meyahma geçe rek nehri mezkûru terkeder - badehu Kazapin «Kazapine» gölünü ikiye ayırarak (7,580) nokta sına ve oradan Gökdağ (9,252) vasıl olur - üçtepeler (9,783) Tayakale «Tafya kale» (9,716) (9065)
noktası orada eski Ardahan sancağı hududunu terkeder ve büyük Akbaba «Bal. Akh baba» (9973)
dağlarına geçer. (8828) - (8827) - (7062) ibiş köyünün şarkına geçer (7518) rakımına ve badehu
kamlı «Delavere» «B.Kamly» Tihnis «Tikhnis» köylerinin şarkında kâin Vartanlı «Vartanly» ve
şimalinde Arpaçay İrmağına vâsıl olur - "oradan mütemadiyen Arpaçay talvegini takip ile
(Araz) a gelir - Araz talvegini Aşağı karasu mansabına kadar takip eder. (Tenbih) şurası mukarrerdir ki hudud salifüzzikir irtifaların hattı taksim meyahmdan geçer.
(A) zeylinde irae edildiği üzere hat hududun Arpa çay ve Arasın Talvek hatlarında kaldığı
lâyikiyle takarrür ettiğine nazaran Türkiye Hükümeti yalnız istihkâmat hattını hali hazırdaki
(Gümrü - Erivan) demiryolunu şimdiki güzergâhından Arpaçay mıntakasmda sekiz verstlik bir
mesafeye ve Aras mıntakasanda mezkûr demiryolundan dört verstlik bir mesafeye çekmeği ta ahhüt eder.
bentlerinden ve Aras mıntakası için ikinci fkrada berveçhi âti irae edilmiştir:
1 — Arpa çay mıntakası: (A) Vartaninin cenubi şarkisinde - Uzun kilisenin şarkında - Bo-ziyar «Boziar» dağı (5069) (5082) (5047) Karmirvank'm «Karmirvank» şarkında - üç tepe (5478) Araz oğlunun şarkmda -
doğruca Karabağ harabelerinin şimaline giderek Arpaçay'ına vasıl olur.
2. —• Airas mıntakası :
sekiz verstlik mesafelerde kasredilen hatlarla (buaralık hatları mezkûr mıntakadan hariçtir) tah dit edilen mmtakalarda Türkiye Hükümeti hiç bir nevi istihkâmat inşa etmemeği ve muntazam kıtaat bulundurmamağı taahhüt eder. Ancak mezkûr menatıkta nizam ve emniyeti idare kıtaatı bulundurmak hakkını muhafaza eder.
[1] Camuşboy çay ismi 1886 tarihli tabında işaret edilmiştir
riyyei şarkiyesi.
Yusuf Kemal Jorj Çiçerin Dr. Rıza Nur Celâl Korkmâzof Ali Fuar Tarih No. Makam Büyük Millet Meclisi Riyasetinden tebliği 23 temmuz 1337 565 İcra Vekilleri Heyeti Ri yasetine Meclis zabıt ceridelerindeki müzakerat fih~ Cilt Sayfa risti : 11 321,323:327,342:343 İşbu kanunun alâkadar olduğu diğer kanun lar
Bu mevzuatla ilgili hazırlanan örnek sınav ve pekiştirme soruları: